|
فرهنگ سرزمين كهن ابوزيدآباد سرشار از درونمايه
هاي ارزشمند ادبي و هنري است كه خود را در قالب چكامهها و نواها نشان ميدهد.
اشعار كهن عموما قالب غزل دارد كه پيران در اوقات فراغت و گاه با نوي ني آن را
خوانده اند. امروزه اهل ادب رويكردي مبارك به سرودن چكامه هاي بلند و كوتاه راژي
نشان داده اند.
|
«انا
ارسلنا رسلنا بلسان قوم» |
|
زيو
خمو
(Zyoo khomoo) Mp3
2.92 MB |
|
بيـزويجه زيومـــو پيشجــــــاناها ني زيو ريشـــــا داري،
ايغوناها
Bizovoyje
zymoo
pishjanaha
Ni
zyoo risha dari ighoonaha
ابوزيدآباديها! زبانمان باستاني است. اين زبان ريشه دار و
بينظير است.
ني زيو
وو چن هازار سـال پيشتارا ني زيو دَ هار چي لاهجه هن سارا
Ni zyoo voo chan hazar sal pishtara
Ni
zyoo da harchi lahje han
sara
اين زبان از چند هزار سال پيش است. اين زبــان از هر
لهــجهاي برتر است.
«سرآقـــــــا» اگر كي گردنَ بشي زيومو ناچـــــــــاها
ويراهانشي
Sar agha agar ki gardana bshi Zymoo nachaha
vira haneshi
به جان آقا قسم، اگــــر كه گردنت را بدهي، زبانمـــــــان خوب است
يادت نرود.
هار
جوري ناشتارا ناجور بي عمـــو! ناوا مَ ايتَ بيـــــــو باوا
خومو!
Har joori nashtara najoor bi omu! Nava ma
itabyoo bava khoomoo!
هر نحوي بهتر است همان طور باش عمو! جان من! نگو من كس ديگري هستم،
خودت باش!
اگر
غربال زيـــــومو دَ پارجـــــــانا اگ دَ جاروا واجـــــــيم
زارجانا
Agar gharbal zymoo da parjana, Aga da jaroova
vajim zarjana,
اگر غربال در زبان ما پارجن است، اگر به جارو ميگوييم
زارجنا،
اگ
بورَبـــــــــشَ وو هچــي داري بدرز، بتــــــي[1]
داري، آرچي[2]
داري
Aga boora basha
voo,
hochi dari, Bederez, batay dari, archi dari,
اگر بيا برو و بنشين دارد، بدو زود باش
دارد، جمع كن دارد.
|
|
پيــــــــــومو ني زيو بي دم يوندا كي جوو عالم و آدم
يونـــــــــــــدا
Pyoomoo ni zyoo bi dam yoonada, Ki jovov alamo adam
yoonada
پدرانمان با اين زبان سخن ميگفتند، كه ميتوانستند با تمام
مردم ارتباط برقرار كنند.
خادا
ذونــي زيــومو خيلــي خوشا اگ كتــــــفو نكريـــــم باارزشا
Khada
zooni zymoo kheili khosha Aga ketfoo nekerim ba
arzesha
هر کی
هر يا دنيا دَ مـــــــکو داري خوه را لهجه داري زيــــــو داري
Har ki har ya donya da mokoo dari Khoveh ra lahja
dari zyoo dari
هر كس در هر جاي جهان مسكن و ماوا دارد، براي خودش لهجهاي دارد، زباني
دارد.
جوونـــــه دونا وو چيفم ببـــــيا! هــــر يا دَ
زيـــو خومو
دم بديا!
Jovooneh doona voo chifam bibiya!
Har ya da zyoo khomoo dam bidiya!
جوانان! دانا و فهميده شويد! در هر جا با زبان
خودمان سخن بگوييد!
ني زيو
وو جـــــــد و آباد خومونا ني زيو رو پاك زيــــو دَ نشــونا
Ni
zoyoo voo jaddo abad khoomoona Ni zooyoo roo pak zooyoda
nooshoona
اين زبان بجا مانده از آبا و اجداد ماست. اين زبان، در ميان همه
زبان ها شاخص است.
ني زيو
سجلت پاك پيـــــــــومونا يادويـر خيــــلي چيا، نشـومــونا
Ni
zyoo sejelt pak pyoomoona Yado vir
kheyli
chiya, noshoomoona
اين زبان شناسنامه همه پدران ماست. يادمان موارد بسياري است و
نشانه ماست.
ني
داوراد هر كي وي نشـــونا بـي جف الويا كي وي كرونـــــا بـــي
Ni
davrada har ki vi noshoona bi Jof olovia ki vi
koroona bi
در اين
دور و زمانه هر كس بينشانه باشد. مانند آتشي است كه بدون كرونا
باشد.
پيشجنه
كــي كرسي وو آلاس يودا پا چاراكـــه لمپا دَ هـــاواس يـودا
Pishjeneh ki korsi voo alas yoo da Pa charake
lampa da havas yoo da
قديميها كه كرسي و ذغال داشتند، پاي چراغ گردسوز، هواس
داشتند،
نون
روجو پاش يون رش، کار يونوت دندويو ناخ چلا بي آريــــــــونوت
Noon
roojoo pash yoonaresh kar yoonavat Dandooyoo nakh chell
bi aoonavat
آن روزها پشم ميريسيدند و كار ميبافتند.
دندانشان را با نخ چله ميكندند.
|
|
ولي با
ني حال صداقـــــت يو کي دا عوض روسري چارغـــت يوکي دا
Vli ba ni hal sadaghat yoo ki da Avaze roosri
charghat yoo ki da
ولي با اين همه راستي و درستي داشتند. بجاي روسري، چارقد
داشتند.
مرديو
پاكـــــه وارا اُشــــتر بدن اي لامه نو را پاكــــه ويتر بـدن
Merdeyoo pake vara oshtor badan Ii lame noo ra
pake vitor badan
مردهاشان همهاش همراه شتر بودند. براي يك لقمه نان هميشه اين سو و آن
سو ميرفتند.
ولي با
ني حال قناعت يو کـــــي دَ وا يابي بدن رفاقـــــــــت يو کي دَ
Vli
ba ni hal ghanaat yoo ki da Va yabi badan
rafaghat yoo ki da
ولي با اين همه چشم و دل سير بودند. براي همديگر بودند و به
آيين دوستي پايبند.
ماتاما
صحرا دَ هيــــــزم يوناوات تاوارا يودا وو زور پنــجا وو
كـت
Matama
sahra da hizam yoonavat Tavara yooda voo zoor panja
voo kat
ماه تا ماه در صحرا هيزم ميكندند. تبر ، زور پنجه و
كتف داشتند.
هار به
شش ما صحرا دَ اتـــــامدن ويشتر از چــــن رو كــيا دَ نبـدن
Har be shosh ma sahar da atamadan Vishtar az chan roo
kia da nabadan
هر به شش ماه از صحرا ميآمدند. ولي بيشتر از چند روز در
خانه نبودند.
نون
روجو تاخونه وو كرجه يودا هاشيكجه،
اروونه، اشترجه يـودا
Noon
roojoo takhna
voo
kerjeyoo da Hashikjeh, arvooneh, oshtorjeh yooda
آن روزها، آشپزخانه و تنور داشتند. مادهشتر، شتر نر و
بچهشتر داشتند.
اجاق
يو کرونـــــــا و ديزندو با دوم يو روشا با و لِو يو خندو
با
Ojaghyoo koroona voo dizandoo ba Doomyoo roosha ba
voo levyoo khandoo ba
اجاقشان كرونا و ديزَندان بود. چهرهشان روشن و لبشان
پرخنده بود.
ژورِه
را قصا يونـــــاکا پيروني قصهيو ناچه بدن خــــادا ذوني
Zhooreh ra ghessa yoonaka pirooni Ghessehyoo nache badan
Khada zooni
پيران براي بچهها قصه ميكردند. خدا گواه است كه
قصههاشان خوب بود.
خيلي
زو عروس و ذومــــادا بدن نيــجا چاشمچاشي وو مُد نبـدن
Kheyli
zoo oroosoo zoomada badan Nayja chashamchashi voo
mod nabadan
خيلي زود عروسي و دامادي سرميگرفت. اين همه چشمهمچشمي و مد
نبود.
مرد يو
نيفتانـــــــا وو نود يودا ژنگه يال يو پشتابا شمد يـــودا
Medeyoo niftana voo navad yooda Zhangeh yal yoo
peshtaba, shamad yoo da
مردهاشان نيفتانا
و نمد داشتند. زنهاشان يل
ميپوشيدند و شمد
داشتند.
ويشتـــــرينا زَنــــدگي يو سادا با كارويــو وي فيس و وي
افـادا با
Vishtrina zandegiyoo sada ba Karooyoo vi
fiso vi afada ba
بيشتر مردم زندگي ساده اي داشتند. در كارشان فيس و افاده
نداشتند.
اي
«برات» نيــــجا تاريف قديم نكَ اوي مـــل قاليـــدا ويــر گليم
نـكَ
Ay barat nayja tarif ghdim naka Evi mol
ghalida vir ghadim naka
اي «برات» اين قدر سخن از قديم نگو! نشستهاي روي فرش قالي
ياد از گليم نكن!
هامايِي زيو خمــــــو دوس داريمَ احترامِ جف اي عـــاروس
داريمَ
Hamayey zyoo khoomoo doos darima Ehtrame jof ii
oroos darima
ما هم زبان خودمان را دوست داريم. مانند يك عروس، احترامش
ميگزاريم.
خـــادا ني زيــــــونِ دَ هاما دوا هر زيوني دنيـــــا دَ وو
خــدوا
Khada ni zyoone da hama dova Har zyooni donyada
voo khadava
خداوند اين زبان را به ما عطا كرده است. هر زباني در دنيا از
خداوند است.
عباس نجاتي ـ بهار 1387
|
2

Mp3
2 MB
```
```
اين ابر سياه
نشـــــــونه بارونه بيچاره زني كه شوهرش ساربونه
شش ماه به سفر دو روز
اندر خونه شومي تا سحر هيهاك هيهاك ميرونه
```

```
از قضا روزي مرا شد سوي قبرستان گذار
ديدم اندر خواب حسرت خفتگاني بيشمار
گلشني اما ز تاراج فنا اندر
خـــــــــــــزان گلستاني خوش ولي پژمرده اندر نوبهار
هر طرف زيبارخي عنابلق، شمشادقد
روي خاك افتاده اما نخل او بيبرگوبار
السلام اي بعد ما آيندگان
رفتـــــــــــــــني بر شما خوشباد اين غمخانهي ناماندني
````````````
```
« اِستاره شِو »
شعر
راژي
ـ تقديم به خانوادههاي محترم شهيد
سراينده: غلامرضا براتي
بوشـدي
وار مادا اگر ايرا كاتا بورا وو بي چكيناكا
آسمو خو بابارات
1 دل بابا او ، او بابا سي
چكينـاكا
Booshdi var mada agar ira kata boora voo bay chakinaka
Asemoo khoo babarat del baba ov, ov
baba say chakinaka
از همي ناروجيكي وار هاماد بوشدي
خادا زوني خوه
اي
الهـم دلم نبا د ياد وير ببي وي چكينـاكا
Az hemi naroojiki var Hamada booshdi khada zooni khoveh
Ii alham delam naba da yadi vira
bebi vay chakinaka
وير ماتي ناروجي كي امام يوا ني دينـاوو جو هاما پاك 2
استاره
م شو ستم باشا وارا بر جبهـه جي چكيناكا
Vir mati na rooji ki amam yava ni dina voo joo hama pak
Estareh ma shev setam basha vara bar
jebheh jay, chakinaka
وختي پي موناواتي يادا
هارامونكـري اشي كيا
دوا
ته خوم ناها رنگيتر اموم حسي چكينـاكا
Vakhti pimoonavati yada haramoonakri eshi kaya
Daveteh khooma naha rangitar az Omoom
Hasay, chakinaka
داس كوتاهابي هار كي كي ييي دين جوونه سسـا كري
با
تن حاق با تن ني روج و شو ني وقت تي چكيناكا
Daseh kootahabi har ki ki yayi din jovooneh sosakeri
Batene Hagh, batene ni roojoshev, ni vaghte
tay, chakinaka
1.
«بابارات» فعل زيبايي است كه در راژي كهن به معناي «گريست» بكار ميرفت و امروزه
استعمال كمتري داردو بجاي آن «ببرما» بكار ميرود.
2.
امام خميني
(ره) فرمودند: ما همه بايد فداي اسلام شويم.
شعر
راژي
حقِ بوا
!
سراينده : استاد ميرزا صبوحی
تِه بورَ بَندِه خادا حَقِّ بوا، بـــــــــَدِ نَتَرْسْ سَرمايَدْ ايروَ نَه
هِزِه هــــــــايا، بَدِ نتَرْسْ
تو
بيا ای بنده خــــــــــــــــــدا حق بگو و ديگر نترس بدان که سرمايه ی تو
امروز است نه ديروز و نه فردا، پس نترس!
پِیْ خُوَ دَ بَسْتَه بی، تِ بارْ خُــــــــوَ بارَکِری وی
تِنافْ رو چا نَشَ ايمـــــو بِاپا، بَدِ نَتَرْسْ
اگر به خودت تكيه كني، راه به مقصد خواهــــــــــی برد.
بيطناب در چاه نرو، ايمانت را بپا و ديــــــــگر نترس!
خيلی از بَندِه خادا نونا خُـــورن بِه نِرْخِ روج ته نابا
جُزْوِ نونو ای لَنْـــگُ و پا، بَدِ نَتَرْسْ
خيلی از بنده های خدا نان را به نرخ روز می خـــــــورند.
تو
مانند آنها درمانده نباش تا ترسی نداشته باشی.
پول نی داوْرا دَ اِتی رو دَسْ، نَبی دَسْ دَ اِشی
پِشتِهکِشْ وی مُزْ نابــا تا وَرْ خادا، بَدِ نَتَرْسْ
اين دور و زمونه پول توی دست می آيد و از دست ديگر می رود. پُشتهکَش (حمال) بی مزد نشو – حق خودت را بخواه و نترس!
ورا نی وو نَه نَتَی هُر دِ بَدَردَ نَخـــــــــورَن نَه کی ايمونَه بِشی لِو پَرتــــگا، بَدِه نَتَرس
يکبار با اين و يکبار با آن نباش که هيچيك بدردت نمی خورد.
اگر نگذاشتی ايمانت لب پرتـــــگاه برود، ديگر نترس!
گَرْ چِه شِرْ وِرا اُمُو مَتْنِ قــــــویتَر اَز خُويا
هُچی نيم شِرْجِه بُخون بی باخادا، بَدِ نَتَرسْ
گر چه شعر می تواند کم مايه باشد ولی باطن اين شعر از ظاهرش
قوی تر است. بنشين با خدا باش و اين شعرهای کوچک را بخوان!
|